- Sirdaryo viloyati Guliston shahar
- Dushanba-Shanba: 9.00 - 18.00
Annotatsiya
Mazkur maqolada o‘smir yoshdagi maktab o‘quvchilarida axloqiy
munosabatlarning alohida turi sifatida altruistik munosabatlarni shakllantirishning nazariy
va pedagogik-psixologik asoslari tahlil qilinadi. Tarbiyaviy ta’sirning samaradorligini
ta’minlovchi beshta asosiy mexanizm — altruistik munosabatni anglash, kechinma va
hamdardlik, individual amaliy harakat, jamoaviy amaliy harakat hamda mustaqil amaliy
altruistik faoliyat ilmiy jihatdan tizimlashtiriladi. Ushbu mexanizmlarning kognitiv, affektiv
va faoliyatga oid tarkibiy qismlari, ularning o‘zaro dialektik bog‘liqligi hamda o‘smirning
altruistik layoqatlari bilan o‘zaro ta’siri yoritiladi. Nazariy tahlil va strukturaviy-funksional
modellashtirish asosida altruistik munosabatlarni shakllantirish modeli taklif qilinib,
modelning pedagogik mazmuni, funksional bosqichlari va kutilayotgan natijalari jadval
ko‘rinishida bayon etiladi. Shuningdek, pedagogning o‘smirlarni real ijtimoiy vaziyatlarga
yo‘naltiruvchi roli va mustaqil altruistik faoliyatning shakllangan munosabat mezoni
sifatidagi ahamiyati asoslanadi.
Kalit so'zlar:
o‘smirlik, altruizm, altruistik munosabat, axloqiy tarbiya, anglash, kechinma, empatiya, individual amaliy harakat, jamoaviy faoliyat, altruistik faoliyat, pedagogik model.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Makarenko A.S. Pedagogik asarlar va axloqiy tarbiya masalalariga oid qarashlar.
2. Bojovich L.I. Lichnost i ee formirovanie v detskom vozraste. Moskva: Prosveshchenie.
3. Galperin P.Ya. Vvedenie v psikhologiyu. Moskva: MGU.
4. Leontyev A.N. Deyatelnost. Soznanie. Lichnost. Moskva: Politizdat.
5. Uznadze D.N. Umumiy psixologiya va “obyektivatsiya” konsepsiyasiga oid asarlar.
6. Myasishchev V.N. Psikhologiya otnosheniy. Shaxs munosabatlari psixologiyasiga oid
asarlar.
7. Rubinshteyn S.L. Osnovy obshchey psikhologii.
8. Vygotskiy L.S. Bola rivoji, muhit va kechinma muammolariga oid psixologik asarlar.
9. Rogers C. Empatiya, shaxslararo munosabat va shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvga oid
asarlar.
10. Feldshteyn D.I. O‘smir shaxsining ijtimoiy rivojlanishi va faoliyatiga oid tadqiqotlar.
11. Petrovskiy A.V. Lichnost. Deyatelnost. Kollektiv. Moskva: Politizdat.
12. Axrarova Sh.B. Psixologiya va pedagogikada fidoyilik sifatlarini rivojlantirish
masalalari. Ilm sarchashmalari. 2026;(3):125–127.
13. Batirovna A.S. The Transformation of Personal Needs and Patterns of Altruism
Development in Adolescence. BG Pulse Journal. 2026;2(6):4277–4280.
14. Batirovna A.S. The Hierarchy of Personal Needs as a Determinant of the Formation of
Selflessness in Adolescence. Arabian Journal of Science. 2026;13(6):2808–2810.