NAMANGAN VILOYATIDA IQLIM O‘ZGARISHINING ASOSIY METEOROLOGIK KO‘RSATKICHLAR DINAMIKASIGA TA’SIRI
Kalit so‘zlar:
iqlim o‘zgarishi, havo harorati, atmosfera yog‘inlari, meteorologik ko‘rsatkichlar, chiziqli trend, Namangan viloyati, iqlimiy monitoringAbstrak
Ushbu maqolada iqlim o‘zgarishining Namangan viloyatidagi asosiy meteorologik ko‘rsatkichlar — havo harorati, atmosfera yog‘inlari va ularning mavsumiy taqsimlanishi dinamikasiga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda statistik tahlil, ko‘p yillik kuzatuvlarni taqqoslash va chiziqli trend usullaridan foydalanish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Namangan meteorologik stansiyasining 1993–2022-yillardagi yog‘in kuzatuvlariga bag‘ishlangan ilmiy tadqiqotlar, Namangan va Pop stansiyalarining 1951–2022-yillardagi harorat hamda yog‘in dinamikasini o‘rgangan ishlar, shuningdek, ochiq iqlim ma’lumotlari asosida hududning meteorologik xususiyatlari yoritiladi. Natijalar haroratning uzoq muddatli o‘zgarishi, yog‘inlarning mavsumiy beqarorligi va suv resurslariga ehtimoliy ta’sirini baholash zarurligini ko‘rsatadi. Maqolada meteorologik monitoringni takomillashtirish va iqlim o‘zgarishiga moslashish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi.
Yuklab olishlar
Nashr qilingan
Nashr
Bo'lim
Iqtibos keltirish
Foydalanilgan adabiyotlar
United Nations Environment Programme (UNEP). Climate Change Drives Rising Temperatures and Severe Drought in Uzbekistan, Shows New UNEP Atlas. 25 November 2025. URL: https://www.unep.org/en/news-and-stories/press-release/climate-change-drives-rising-temperatures-and-severe-drought
Qoriyev, M. R., Raxmonova, N., Halimjonov, A. Namangan viloyatining so‘nggi 30 yildagi yog‘in miqdoridagi o‘zgarishlar // O‘zMU xabarlari. Tabiiy fanlar turkumi, 2025. DOI: https://doi.org/10.69617/nuuz.v3i3.1.7408
Qoriyev, M. R. Iqlim o‘zgarishi sharoitida Namangan viloyatida yog‘in miqdoridagi o‘zgarishlar // Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi. 2024. URL: https://slib.uz/uz/article/26765
StatsClimat. Climate of Namangan, Uzbekistan: Historical Climate and Climate Normals. WorldClim/CRU TS v4.09 ma’lumotlari asosida, 1970–2024-yillar tahlili. URL: https://statsclimat.com/climate/uzbekistan/namangan-1513157
Tolibjonova, U. T., Rapiqov, B. R. Iqlim o‘zgarishi sharoitida Namangan viloyatida atmosfera yog‘inlari miqdorining ko‘p yillik tahlili. 2025. DOI: 10.5281/zenodo.15632466.
Qoriyev, M. R. Iqlim o‘zgarishi sharoitida Namangan viloyatida yog‘in miqdoridagi o‘zgarishlar // Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi. 2024. 1-son. 28–38-betlar. Maqola matni.
Shermuxamedov, U., Arziqulov, M. Analysis of Climate Change in the Namangan City and Its Dependence on Atmospheric Gases Concentration // Acta NUUz. Tabiiy fanlar, 2023. Maqolani ko‘rish.
World Meteorological Organization (WMO). WMO Guidelines on the Calculation of Climate Normals. WMO-No. 1203. Geneva: WMO, 2017. Rasmiy iqlimiy me’yorlar sahifasi.
World Meteorological Organization (WMO). The Role of Climatological Normals in a Changing Climate. WMO/TD-No. 1377. Geneva: WMO, 2007.
G‘aniyev, O. O. Iqlim o‘zgarishining yaylov yerlariga ta’siri // O‘zbekiston Zamini. 2025. № 1. 66–69-betlar. Maqola matni.






