TOʻQIMACHILIK KLASTERLARIDA INNOVATSION FAOLIYAT VA IQTISODIY OʻSISH BOGʻLIQLIGI

Authors

  • Anazxon Ziyodillayevich Mamadaliyev Namangan davlat texnika universiteti, Buxgalteriya xisobi kafedrasi o’qituvchisi Author
  • Ulug‘bek Abdulazizovich Xolmirzayev Namangan davlat texnika universiteti dotsenti, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) Author

Keywords:

toʻqimachilik klasteri, innovatsion faoliyat, iqtisodiy oʻsish, qoʻshilgan qiymat, korrelyatsion-regression tahlil, ssenariyli prognoz, innovatsion dividend

Abstract

Oʻzbekiston paxta-toʻqimachilik klasterlarida innovatsion faoliyat bilan iqtisodiy oʻsish oʻrtasidagi bogʻliqlik oʻrganildi. Tahlil 2017–2025-yillarga oid tarmoq statistikasiga asoslandi. Innovatsiya iqtisodiy natijaga aylanadigan beshta taʼsir kanali ajratildi: qiymat zanjirini chuqurlashtirish, qoʻshilgan qiymatning oshishi, mehnat unumdorligi, eksport salohiyati va import oʻrnini bosish. Korrelyatsion tahlil yuqori qoʻshilgan qiymatli mahsulotlar ulushi bilan sanoat mahsuloti hajmi oʻrtasida kuchli bogʻliqlikni (r = 0,90) koʻrsatdi. Chiziqli regressiya modeli (R² = 0,81) ushbu ulushning 1 foiz punktga ortishi ishlab chiqarishni oʻrtacha 3,18 trln soʻmga oshirishini baholadi. Inersion va innovatsion ssenariylar boʻyicha 2030-yilgacha prognoz tuzildi. Innovatsion ssenariyda milliy ishlab chiqarish 63,5 trln soʻmga, Namangan viloyatida 3 983 mlrd soʻmga yuqori boʻlishi aniqlandi.

NINE muqovasi

Downloads

Index links

Google Scholar Zenodo OpenAIRE BASE OpenAlex Semantic Scholar DataCite ResearchBib

Published

2026-11-06

Issue

Vol. 3 No. 11 (2026): November 2026

Section

Articles

How to Cite

TOʻQIMACHILIK KLASTERLARIDA INNOVATSION FAOLIYAT VA IQTISODIY OʻSISH BOGʻLIQLIGI. (2026). New Innovations in National Education, 3(11), 4-16. https://reandpub.uz/nine/article/view/1508

References

Grand View Research. Textile Market Size, Share & Growth Report, 2026–2033. URL: https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/textile-market

Gereffi G., Frederick S. The Global Apparel Value Chain, Trade and the Crisis: Challenges and Opportunities for Developing Countries // World Bank Policy Research Working Paper No. 5281. Washington, DC: World Bank, 2010. URL: https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/3769

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 31-martdagi 253-son “Paxta-toʻqimachilik ishlab chiqarishlari va klasterlari faoliyatini tashkil etish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qarori. URL: https://lex.uz/docs/3607498

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 4-dekabrdagi 733-son “Paxta-toʻqimachilik klasterlari faoliyatini tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori. URL: https://lex.uz/ru/docs/-5760091

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 1-maydagi PF-71-son “Toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini rivojlantirishni yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6908347

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 16-yanvardagi PF-6-son “Toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatida qayta ishlash zanjirini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni. URL: https://lex.uz/uz/docs/-7330228

Arrow K.J. The Economic Implications of Learning by Doing // Review of Economic Studies. 1962. Vol. 29, No. 3. P. 155–173. DOI: https://doi.org/10.2307/2295952

Romer P.M. Endogenous Technological Change // Journal of Political Economy. 1990. Vol. 98, No. 5, Part 2. P. S71–S102. DOI: https://doi.org/10.1086/261725

Aghion P., Howitt P. A Model of Growth Through Creative Destruction // Econometrica. 1992. Vol. 60, No. 2. P. 323–351. DOI: https://doi.org/10.2307/2951599

Porter M.E. Clusters and the New Economics of Competition // Harvard Business Review. 1998. Vol. 76, No. 6. P. 77–90. URL: https://hbr.org/1998/11/clusters-and-the-new-economics-of-competition

Delgado M., Porter M.E., Stern S. Clusters, Convergence, and Economic Performance // Research Policy. 2014. Vol. 43, No. 10. P. 1785–1799. DOI: https://doi.org/10.1016/j.respol.2014.05.007

Bathelt H., Malmberg A., Maskell P. Clusters and Knowledge: Local Buzz, Global Pipelines and the Process of Knowledge Creation // Progress in Human Geography. 2004. Vol. 28, No. 1. P. 31–56. DOI: https://doi.org/10.1191/0309132504ph469oa

Okada A., Siddharthan N.S. Industrial Clusters in India: Evidence from Automobile Clusters in Chennai and the National Capital Region // IDE Discussion Paper No. 103. Chiba: Institute of Developing Economies, 2007. URL: https://www.ide.go.jp/English/Publish/Reports/Dp/103.html

OECD. Innovative Clusters: Drivers of National Innovation Systems. Paris: OECD Publishing, 2001. DOI: https://doi.org/10.1787/9789264193383-en

OECD, Eurostat. Oslo Manual 2018: Guidelines for Collecting, Reporting and Using Data on Innovation. 4th ed. Paris: OECD Publishing, 2018. DOI: https://doi.org/10.1787/9789264304604-en

Муминова Э.А., Хонкелдиева К.Р. Тўқимачилик саноати кластерлари фаолиятида бошқарув механизмларини такомиллаштириш. 2021. URL: https://zenodo.org/records/6759902

Xakimov Z.A. Sanoat klasterlari samaradorligini taʼminlovchi omillar tizimi // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. URL: https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/23_Z_Khakimov.pdf

WIPO. Global Innovation Index 2024: Unlocking the Promise of Social Entrepreneurship. Geneva: World Intellectual Property Organization, 2024. URL: https://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/wipo_pub_gii_2024.pdf

Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 24-iyuldagi OʻRQ-630-son “Innovatsion faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuni. URL: https://lex.uz/docs/-4910391