O’ZBEK VA TURK TILLARIDAGI SOMATIK BIRLIKLARNING LEKSIK SEMANTIK MUNOSABATLARINI FORMAL MODELLASHTIRISH

Authors

  • Rahmatova Feruza Author

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23342138

Keywords:

somatik birliklar, tana a’zolari, sinonim, leksik-semantik tahlil, qiyosiy tadqiqot, fonetik o‘xshashlik, tarixiy ildizlar, uslubiy tafovut

Abstract

Ushbu maqola o‘zbek va turk tillaridagi somatik sinonimlarning leksik-semantik xususiyatlarini qiyosiy tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tana a’zolariga oid so‘zlar har ikki tilda qadimdan uchrab, keng semantik tarmoqqa ega bo‘lgan. Maqolada ushbu birliklarning sinonimik variantlari fonetik, semantik va tarixiy mezonlar asosida o‘rganiladi. Qadimgi turkiy til yodgorliklari, zamonaviy lug‘atlar va korpus materiallari asosida somatik sinonimlarning shakllanishi, vazifalari va uslubiy tafovutlari o‘rganiladi. Shuningdek, turk tilidagi sinonim birliklar bilan o‘zbek tilidagi mos birliklar o‘rtasida mavjud o‘xshashlik va farqlar aniqlanadi. Tahlil davomida o‘zbek va turk tillaridagi somatik sinonimlar o‘rtasidagi ma’no jihatidan bogʻliqlik va ularning leksik tizimdagi o‘rni hamda tarixiy ildizlarini aniqlashga harakat qilindi. Ushbu natijalar turkiy tillar leksikasining rivojlanish jarayonini chuqurroq o‘rganishga hissa qo‘shadi.

Konferensiya muqovasi

Downloads

Published

2026-10-13

Issue

No. 10 (2026): October 2026

Section

Articles

References

1. Jamolxonov.H. 2005. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent. Talqin.

2. Mirtojiyev. M. 2010. O‘zbek tili semasiologiyasi. Toshkent: Mumtoz so‘z

3. Hakimova M.K. “O‘zbek tilida sinonimiya munosabatining zamonaviy talqinlari”. O‘zbekiston: til va madaniyat. Lingvistika.2023/1 (1):16-30.

4. Hakimova M.2025. Semasiologiya. 98-b

5. Ўзбек халқ шевалари луғати. Масъул муҳаррир: Ш. Ш. Шоабдураҳмонов. — Тошкент: Фан нашриёти, 1971. — 409 б.

6. O‘zbek tili sinonimlarining izohli lug‘ati: / N.Mahmudov tahriri ostida. – T.: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2023. – 512

7. Ergene, O. (Spring, 2014). “Türkiye Türkçesinin Söz Varlığında Hayvan Adlarının Organ Adlarıyla ya da Vücut Bölümlerine İlişkin Adlarla Oluşturduğu Deyim Aktarması Örnekleri”. Turkish Studies, 9/6, 319-365.

8. Karaatlı, N. (2016). Türkçede Vücut Bölümleriyle İlgili Deyimler ve Bu Deyimlerin Kavramsal Anlam Genişlemeleri. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 97–117.