HOSILA YORDAMIDA HAYOTIY MASALALARNI YECHISH METODIKASI

Authors

  • Mahliyo Naimjonovna Razzoqova Author
  • Shohnoza Alisher qizi Ismailova Author

Keywords:

hosila, hayotiy masala, amaliy masala, matematik modellashtirish, optimallashtirish, oʻzgarish tezligi, PISA, matematika oʻqitish metodikasi

Abstract

Maqolada umumiy oʻrta taʼlim maktablari va akademik litseylarda hosila tushunchasini hayotiy masalalar orqali oʻqitish metodikasi ishlab chiqilgan. PISA 2022 natijalariga koʻra, Oʻzbekiston oʻquvchilarining matematika boʻyicha oʻrtacha balli 364 ni tashkil etib, OECD oʻrtacha koʻrsatkichidan (472) 108 ballga past ekani amaliy masalalarni yechish koʻnikmasi yetarli emasligini koʻrsatadi. Matematik modellashtirish sikli asosida hayotiy masalalarni hosila yordamida yechishning besh bosqichli metodikasi taklif etilgan, masalalar toʻrt turga (optimallashtirish, oʻzgarish tezligi, iqtisodiy, tibbiy-biologik) ajratilgan va har bir tur uchun toʻliq yechilgan namunalar keltirilgan.

Konferensiya muqovasi

Downloads

Published

2026-11-03

Issue

No. 11 (2026): November 2026

Section

Articles

References

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF-5712-son Farmoni. 29.04.2019-yil.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Matematika sohasidagi taʼlim sifatini oshirish va ilmiy-tadqiqotlarni rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4708-son qarori. 07.05.2020-yil.

OECD. PISA 2022 Results (Volume I): The State of Learning and Equity in Education. – Paris: OECD, 2023.

Karimberdiev K. PISA 2022 Results: Uzbekistan [Taqdimot]. – UNESCO NEQMAP, 07.12.2023. – URL: https://neqmap.bangkok.unesco.org/wp-content/uploads/2024/01/Session-4-Ismailov-Abduvali-Abdumalikovich.pdf

OECD. PISA 2022 Assessment and Analytical Framework. – Paris: OECD, 2023.

Freudenthal H. Revisiting Mathematics Education: China Lectures. – Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 1991. – 200 p.

Blum W., Leiß D. How do students and teachers deal with modelling problems? // Mathematical Modelling (ICTMA 12): Education, Engineering and Economics / Eds. C. Haines et al. – Chichester: Horwood, 2007. – P. 222–231.

Kaiser G., Sriraman B. A global survey of international perspectives on modelling in mathematics education // ZDM. – 2006. – Vol. 38, No. 3. – P. 302–310.

Orton A. Students’ understanding of differentiation // Educational Studies in Mathematics. – 1983. – Vol. 14, No. 3. – P. 235–250.

Zandieh M. A theoretical framework for analyzing student understanding of the concept of derivative // Research in Collegiate Mathematics Education IV. – AMS, 2000. – P. 103–127.

Колягин Ю.М. Задачи в обучении математике. Ч. 1. – М.: Просвещение, 1977. – 110 с.

Фридман Л.М. Теоретические основы методики обучения математике. – М.: Флинта, 1998. – 224 с.

Stewart J. Calculus: Early Transcendentals. 8th ed. – Boston: Cengage Learning, 2015.

2022 PISA results show urgent need for educational reforms in Uzbekistan – President Mirziyoyev // Kun.uz. – 06.02.2024. – URL: https://kun.uz/en/news/2024/02/06/2022-pisa-resuls-show-urgent-need-for-educational-reforms-in-uzbekistan-president-mirziyoyev