Sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining ta’lim sohasiga jadal kirib kelishi pedagogning an’anaviy rolini tubdan o‘zgartirmoqda. Avtomatlashtirilgan baholash tizimlari, adaptive learning platformalari va generativ SI vositalari o‘qituvchining bilim uzatuvchi funksiyasini qisman o‘z zimmasiga olmoqda. Natijada pedagog oldida yangi vazifalar – fasilitator, mentor, o‘quv dizayneri, axloqiy yo‘l-yo‘riqchi va raqamli kompetent mutaxassis sifatida shakllanish zarurati paydo bo‘ldi. Xalqaro tadqiqotlar (UNESCO, OECD, World Economic Forum) shuni ko‘rsatadiki, SI asridagi pedagog endi faqat bilim manbai emas, balki o‘quv jarayonini tashkil etuvchi va tanqidiy fikrlashni rivojlantiruvchi mutaxassis sifatida faoliyat yuritishi lozim. O‘zbekiston ta’lim tizimida “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi sharoitida ham pedagogdan raqamli savodxonlik va innovatsion yondashuv talab etilmoqda. Ushbu tezisda pedagogning yangi vazifalari tahlil qilinadi va amaliy yo‘llar taklif etiladi.
sun’iy intellekt, pedagog roli, fasilitator, mentorlik, raqamli kompetentlik, adaptive learning, axloqiy savodxonlik.
1. UNESCO. AI and Education: Guidance for Policy-makers. – Paris: UNESCO, 2021.
2. UNESCO. Guidance for Generative AI in Education and Research. – Paris: UNESCO,
2023.
3. OECD. OECD Digital Education Outlook 2023: Towards an Effective Digital
Education Ecosystem. – Paris: OECD Publishing, 2023.
4. World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2024. – Geneva: WEF, 2024.
5. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi. – O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori, 2020-yil.
6. Holmes W., Bialik M., Fadel C. Artificial Intelligence in Education: Promises and
Implications for Teaching and Learning. – Boston: Center for Curriculum Redesign, 2019.
7. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. – 2020-yil 23-sentabr.