Research and Publications

Primov Muxiddin

Primova Manzura

10.5281/zenodo.20781069

Annotatsiya

Maqola gadjetlarga qaramlikni falsafiy va iqtisodiy o‘lchamlarda murakkab hodisa sifatida o‘rganishga bag’ishlangan. Tadqiqotning maqsadi – raqamli addiktsiyaning shakllanish mexanizmlarini aniqlash va uni shaxsning kognitiv avtonomiyasi hamda iqtisodiy xulq-atvoriga ta’sirini tavsiflashdir. Metodologik asos falsafiy tahlil, tizimli va qiyosiy yondashuvlar, xulq-atvor iqtisodiyoti vositalaridan iborat. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, raqamli qaramlik platforma kapitalizmining maqsadli muhandislik strategiyalari mahsuli bo‘lib, iste’molchi ratsionalligini buzadi, impulsiv iste’molni rag’batlantiradi va inson kapitalini pasaytiradi. Ilmiy yangilik raqamli addiktsiyani tahlil qilishda falsafiy-antropologik va iqtisodiy yondashuvlarni integratsiyalashdan iborat. Natijalar davlat raqamli farovonlik strategiyalari va raqamli savodxonlik dasturlarini ishlab chiqishda qo‘llanilishi mumkin.  

Kalit so'zlar:

gadjetlarga qaramlik, raqamli qaramlik, diqqat iqtisodiyoti, platforma kapitalizmi, kognitiv avtonomiya, xulq-atvor iqtisodiyoti, raqamli iste’mol, inson kapitali, moliyaviy xulq-atvor, algoritmik boshqaruv, raqamli transformatsiya.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. DataReportal; We Are Social; Meltwater. Average daily time spent using the
internet by online users worldwide from Q3 2015 to Q3 2024. – Statista, February 2025.
2. Statista. Daily social media usage worldwide 2012–2025. – Statista, February 2025.
3. DataReportal. Digital Around the World. – April 2026.
4. Oberlo. Meta Advertising Revenue 2009–2023.
5. Capital One Shopping Research. Impulse Buying Statistics 2025.
6. Gitnux. Technology Addiction Statistics 2025.
7. Zuboff S. The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at
the New Frontier of Power. – New York: PublicAffairs, 2019. – 691 p.8. Wu T. The Attention Merchants: The Epic Scramble to Get Inside Our Heads. – New York: Knopf, 2016. – 400 p. 9. Alter A. Irresistible: The Rise of Addictive Technology and the Business of Keeping Us Hooked. – New York: Penguin Press, 2017. – 354 p. 10. Twenge J. M. iGen: Why Today’s Super-Connected Kids Are Growing Up Less Rebellious, More Tolerant, Less Happy–and Completely Unprepared for Adulthood. – New York: Atria Books, 2017. – 352 p. 11. Wadsley M., Ihssen N. A Systematic Review of Structural and Functional MRI Studies Investigating Social Networking Site Use // Brain Sciences. – 2023. – Vol. 13. – P. 787. 12. Thaler R. H., Sunstein C. R. Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness. – New Haven: Yale University Press, 2008. – 293 p. 13. Mathur A., Acar G., Friedman M. J. et al. Dark Patterns at Scale: Findings from a Crawl of 11K Shopping Websites // Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction. – 2019. – Vol. 3, CSCW. – Article 81. 14. Fogg B. J. Persuasive Technology: Using Computers to Change What We Think and Do. – Burlington: Morgan Kaufmann, 2003. – 312 p.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *