“Dori ösimliklarining jismoniy iş qobiliyati va sportçilarning tiklaniş jarayonlariga ta’siri: ilmiy dalillar, fiziologik mexanizmlar va xavfsizlik muammolarining tizimli tahlili”

Mualliflar

  • Madina Sodiq qizi Irisbayeva Muallif

Abstrak

Mazkur maqolada dori ösimliklari tarkibidagi biologik faol moddalarning jismoniy iş qobiliyati, aerob çidamlilik, muşak kuçi, oksidlovçi stress va jismoniy yuklamadan keyingi tiklaniş jarayonlariga ehtimoliy ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori Withania somnifera (aşvaganda), Panax ginseng (jenşen) hamda Beta vulgaris (lavlagi) bilan boğliq ilmiy dalillarni farqlaşga qaratiladi. Lavlagi botanika jihatidan dori ösimligi sifatida emas, balki oziq-ovqat mahsuloti va nitrat manbai sifatida baholanadi. 2026-yilda e’lon qilingan meta-tahlilda aşvaganda böyiça 13 ta tadqiqot va 599 nafar iştirokçi ma’lumotlari umumlaştirilib, jismoniy natijalarga örtaça ijobiy ta’sir aniqlangan, biroq natijalar barça maşq turlarida bir xil bölmagan.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-11-03

Foydalanilgan adabiyotlar

Maughan, R. J., et al. (2018). IOC consensus statement: Dietary supplements and the high-performance athlete. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 28(2), 104–125. https://doi.org/10.1123/ijsnem.2018-0020

Effects of Withania somnifera (Aşwagandha) Supplementation on Exercise Performance: A Systematic Review and Three-Level Meta-Analysis. (2026). Nutrients, 18(12), 1915. https://doi.org/10.3390/nu18121915

Khan, N., et al. (2023). Dose-response and temporal ergogenic effects of ginseng supplementation in athletes and active participants: A systematic review and meta-analysis. Journal of Sports Sciences, 40(21), 2444–2460. https://doi.org/10.1080/02640414.2022.2162753

Cai, C., Huang, P., Çeng, X., & Zhou, J. (2026). Effectiveness of beetroot juice on aerobic and anaerobic exercise performance: Systematic review and meta-analysis. Frontiers in Nutrition, 13, 1844096. https://doi.org/10.3389/fnut.2026.1844096

Eroglu, M. N., Pancar, S., López-Torres, O., & Fernández-Elías, V. E. (2026). The effects of beetroot juice supplementation on performance and fatigue during single and repeated sprints: A systematic review and meta-analysis. Nutrients, 18(15), 2513. https://doi.org/10.3390/nu18152513

Zoughaib, W. S., Fry, M. J., Singhal, A., & Coggan, A. R. (2024). Beetroot juice supplementation and exercise performance: Is there more to the story than just nitrate? Frontiers in Nutrition, 11, 1347242. https://doi.org/10.3389/fnut.2024.1347242