O‘SMIR YOSHDAGI MAKTAB O‘QUVCHILARIDA AXLOQIY MUNOSABATLARNING ALOHIDA TURI SIFATIDA ALTRUISTIK MUNOSABATLARNI SHAKLLANTIRISHNING ASOSIY MEXANIZMLARI VA MODELI

Mualliflar

  • Shoira Batirovna Axrarova Muallif

Kalit so‘zlar:

o‘smirlik, altruizm, altruistik munosabat, axloqiy tarbiya, anglash, kechinma, empatiya, individual amaliy harakat, jamoaviy faoliyat, altruistik faoliyat, pedagogik model

Abstrak

Mazkur maqolada o‘smir yoshdagi maktab o‘quvchilarida axloqiy munosabatlarning alohida turi sifatida altruistik munosabatlarni shakllantirishning nazariy va pedagogik-psixologik asoslari tahlil qilinadi. Tarbiyaviy ta’sirning samaradorligini ta’minlovchi beshta asosiy mexanizm — altruistik munosabatni anglash, kechinma va hamdardlik, individual amaliy harakat, jamoaviy amaliy harakat hamda mustaqil amaliy altruistik faoliyat ilmiy jihatdan tizimlashtiriladi. Ushbu mexanizmlarning kognitiv, affektiv va faoliyatga oid tarkibiy qismlari, ularning o‘zaro dialektik bog‘liqligi hamda o‘smirning altruistik layoqatlari bilan o‘zaro ta’siri yoritiladi. Nazariy tahlil va strukturaviy-funksional modellashtirish asosida altruistik munosabatlarni shakllantirish modeli taklif qilinib, modelning pedagogik mazmuni, funksional bosqichlari va kutilayotgan natijalari jadval ko‘rinishida bayon etiladi. Shuningdek, pedagogning o‘smirlarni real ijtimoiy vaziyatlarga yo‘naltiruvchi roli va mustaqil altruistik faoliyatning shakllangan munosabat mezoni sifatidagi ahamiyati asoslanadi.

Ta'lim fidoyilari muqovasi

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-09-09

Nashr

Nomeri 9 (2026): 2026-yil, Sentabr

Bo'lim

Articles

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Makarenko A.S. Pedagogik asarlar va axloqiy tarbiya masalalariga oid qarashlar.

2. Bojovich L.I. Lichnost i ee formirovanie v detskom vozraste. Moskva: Prosveshchenie.

3. Galperin P.Ya. Vvedenie v psikhologiyu. Moskva: MGU.

4. Leontyev A.N. Deyatelnost. Soznanie. Lichnost. Moskva: Politizdat.

5. Uznadze D.N. Umumiy psixologiya va “obyektivatsiya” konsepsiyasiga oid asarlar.

6. Myasishchev V.N. Psikhologiya otnosheniy. Shaxs munosabatlari psixologiyasiga oid asarlar.

7. Rubinshteyn S.L. Osnovy obshchey psikhologii.

8. Vygotskiy L.S. Bola rivoji, muhit va kechinma muammolariga oid psixologik asarlar.

9. Rogers C. Empatiya, shaxslararo munosabat va shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvga oid asarlar.

10. Feldshteyn D.I. O‘smir shaxsining ijtimoiy rivojlanishi va faoliyatiga oid tadqiqotlar.

11. Petrovskiy A.V. Lichnost. Deyatelnost. Kollektiv. Moskva: Politizdat.

12. Axrarova Sh.B. Psixologiya va pedagogikada fidoyilik sifatlarini rivojlantirish masalalari. Ilm sarchashmalari. 2026;(3):125–127.

13. Batirovna A.S. The Transformation of Personal Needs and Patterns of Altruism Development in Adolescence. BG Pulse Journal. 2026;2(6):4277–4280.

14. Batirovna A.S. The Hierarchy of Personal Needs as a Determinant of the Formation of Selflessness in Adolescence. Arabian Journal of Science. 2026;13(6):2808–2810.