INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA PROMPT-MATNLARDA SO‘ROQ GAPLAR VA MA’LUMOT SO‘RASH STRATEGIYALARINING PRAGMATIK VAZIFALARI

Authors

  • Marhabo Sadullayevna Turopova Qarshi davlat universiteti mustaqil izlanuvchisi Author

Keywords:

so‘roq gap, bilvosita nutqiy harakat, ma’lumot so‘rash strategiyasi, ritorik so‘roq, prompt-matn, sun’iy intellekt, ingliz tili, o‘zbek tili

Abstract

Maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi prompt-matnlarda so‘roq gaplar va ma’lumot so‘rash strategiyalarining pragmatik vazifalari nutqiy harakatlar nazariyasi asosida qiyosiy tahlil qilinadi. Haqiqiy so‘roq, ritorik so‘roq va bilvosita so‘rovlarning tuzilishi, ularning sun’iy intellekt javobining hajmi, uslubi va tuzilishiga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Ingliz tilida “Can you…?”, “Could you…?” kabi so‘roq shaklidagi bilvosita iltimoslar xushmuomalalikning odatiy shakli bo‘lgani, o‘zbek tilida esa bu vazifani ko‘proq buyruq maylining muloyim shakllari bajarishi, “-chi”, “-a” kabi so‘zlashuv yuklamalari va so‘roq belgisiz so‘roq gaplar esa muloqotning norasmiy tabiatini aks ettirishi asoslanadi. So‘roq shakli va kommunikativ maqsad o‘rtasidagi nomuvofiqlik AI bilan muloqotda talqin muammolarini keltirib chiqarishi ko‘rsatiladi.

Ta'lim fidoyilari muqovasi

Downloads

Published

2026-11-04

Issue

No. 11 (2026): November 2026

Section

Articles

References

Searle J.R. Indirect speech acts // Cole P., Morgan J.L. (eds.). Syntax and Semantics. Vol. 3: Speech Acts. – New York: Academic Press, 1975. – P. 59–82.

Leech G. Principles of Pragmatics. – London: Longman, 1983.

Hakimov M. O‘zbek pragmalingvistikasi asoslari. – Toshkent: Akademnashr, 2013.

Mahmudov N., Nurmonov A. O‘zbek tilining nazariy grammatikasi (sintaksis). – Toshkent: O‘qituvchi, 1995. – 166 b.

Sayfullayeva R.R., Mengliyev B.R., Boqiyeva G.H. va boshq. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2010. – 404 b.

Asadov T. So‘z turkumlari tizimida: monografiya. – Toshkent: Muharrir, 2010. – 132 b.

Sadikova S. Linguopragmatic and cognitive features of prompt speech acts in generative AI communication in English and Uzbek // Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika. – 2026. – Vol. 4, No. 6 (Special Issue). – P. 95–104. – DOI: 10.47689/2181-3701-vol4-iss6/S-pp95-104.