TARIXIY OBIDALARDA GEOMETRIK SHAKLLAR VA MATEMATIK HISOBLAR
Kalit so‘zlar:
geometriya, me’morchilik, simmetriya, gumbaz, nisbat, ornament, Registon, islom san’ati, kvadrat, aylana, algoritmik bezakAbstrak
Ushbu maqolada tarixiy me’moriy obidalarda uchraydigan geometrik shakllar, ularning qurilishidagi matematik hisoblar hamda o‘sha davr me’morlarining amaliy geometriyadan foydalanish usullari tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor Markaziy Osiyo me’morchiligi, xususan, Samarqand, Buxoro va Xiva yodgorliklariga qaratilgan. Maqolada geometrik simmetriya, nisbatlar, aylana va ko‘pburchaklar, gumbaz qurilishi va ornamentlarning matematik asoslari tarix fani bilan bog’lab tushuntiriladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Djalalova G.T. Amaliy sanʼatda islomiy geometrik naqshlar yaratilishi qonuniyati va maʼnosi. “PEDAGOGS” international research journal, Volume-100, Issue-1, 2026, 216-betlar.
2. Mamatqulova F.Q. Islom meʼmorchiligida geometrik bezaklar va ularning estetik ahamiyati. IQRO jurnali, 21(2), 2026, 633-636-betlar.
3. Pugachenkova G. Arxitektura Sredney Azii. Moskva: Stroyizdat, 1979.
4. Critchlow K. Islamic Patterns: An Analytical and Cosmological Approach. London: Thames & Hudson, 1983.