PISA TALABLARI ASOSIDA O’QISH SAVODXONLIGINIRIVOJLANTIRISHDA VIZUAL MATERIALLARNING AHAMIYATI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20568887Kalit so‘zlar:
PISA, o’qish savodxonligi, vizual material, infografika, ko’p modalli matn, uzluksiz va uzlukli matn, axborotni topish, tanqidiy fikrlash, umumiy o’rta ta’limAbstrak
Maqolada PISA xalqaro baholash dasturi talablari asosida umumiy o’rta ta’lim muassasalari o’quvchilarining o’qish savodxonligini rivojlantirishda vizual materiallarning didaktik imkoniyatlari va amaliy ahamiyati tadqiq etilgan. Tadqiqotning maqsadi — PISA o’qish savodxonligi konsepsiyasi doirasida vizual materiallarning funksiyalarini aniqlash, ularni darslik va o’quv jarayonida samarali qo’llashning pedagogik shartlarini asoslashdan iborat. Ishda nazariy tahlil, qiyosiy-pedagogik tahlil, mazmuniy tahlil va o’qituvchilar o’rtasida o’tkazilgan ekspert so’rovi metodlari qo’llanildi. Natijada vizual materiallarning besh asosiy turi — chizmalar va sxemalar, jadvallar, infografika, xaritalar hamda surat-rasmlar — ajratildi va ularning PISA o’qish jarayonlari (axborotni topish, tushunish, baholash va aks ettirish) bilan moslik tahlili amalga oshirildi. Olingan ma’lumotlar vizual materiallarni tizimli qo’llash matnli savodxonlikning rivojlanishini, o’quvchining tanqidiy fikrlashini va axborot bilan ishlash ko’nikmasini sezilarli darajada oshirishini tasdiqlaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar
7. Paivio A. Mental Representations: A Dual Coding Approach. — Oxford: Oxford University Press, 1986. 8. Kress G., van Leeuwen T. Reading Images: The Grammar of Visual Design. — 2nd ed. — London: Routledge, 2006. 9. Mishra P., Koehler M. J. Technological Pedagogical Content Knowledge: A Framework for Teacher Knowledge // Teachers College Record. — 2006. — Vol. 108, No. 6. — P. 1017–1054. 10. Yo’ldoshev J. G’., Usmonov S. A. Pedagogik texnologiya asoslari. — Toshkent: O’qituvchi, 2004. 11. Tolipov O’. Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari. — Toshkent: Fan, 2006. 12. Muslimov N. A. va boshqalar. Kasbiy pedagogika. — Toshkent: TDPU, 2013. 13. Hodjayev B., Madyarova S. PISA xalqaro baholash dasturi va uning ta’lim sifatiga ta’siri // Xalq ta’limi. — 2022. — № 4. — B. 12–19. 14. Smith F. Understanding Reading: A Psycholinguistic Analysis of Reading and Learning to Read. — 6th ed. — New York: Routledge, 2004. 15. Serafini F. Reading the Visual: An Introduction to Teaching Multimodal Literacy. — New York: Teachers College Press, 2014.
