Ta'lim fidoyilariН.И.Мукаррамов
Ш.Т.Ходжаев,
Н.Н.Хусенова
М.М.Усмонов
А.Ш. Абдукаримов
10.5281/zenodo.18814880
Annotatsiya
Мазкур мақолада помидор (Solanum lycopersicum L.)
ўсимлигида лямбда-цигалотрин ва эмамектин бензоат таъсир этувчи
моддаларининг қолдиғини сифат жиҳатдан аниқлаш ва уларнинг сақланиш
динамикасини ўрганиш натижалари келтирилган. Тадқиқотлар иссиқхона ва
дала шароитида олиб борилиб, препаратлар белгиланган меъёрларда
қўлланилган. Намуналар турли вақт оралиғида олиниб, юпқа қатламли
хроматография (ЮҚХ), газ хроматография–масс-спектрометрия (ГХ–МС) ва
юқори самарали суюқлик хроматография (ЮССХ) усуллари орқали таҳлил
қилинган.
Иссиқхона шароитида мазкур пестициднинг 20 кун давомида ҳам сақланиши
аниқланган. Дала шароитида эса юқори ҳарорат таъсирида деградация жараёни
тезлашгани кузатилган. Лямбда-цигалотрин асосан мева пўстлоғида тўпланиши,
эмамектин бензоат эса қисман ички тўқималарга ўтиши аниқланган. Оддий сув билан
ювиш пестицид қолдиқларини тўлиқ бартараф этмаслиги маълум бўлган
Kalit so'zlar:
Solanum lycopersicum L., лямбда-цигалотрин, эмамектин бензоат,
пестицид қолдиқлари, деградация динамикаси, ЮҚХ, ГХ–МС, ЮССХ, QuEChERS,
озиқ-овқат хавфсизлиги.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. FAO/WHO. Pesticide residues in food: Joint FAO/WHO Meeting on Pesticide Residues
(JMPR) Evaluations. – Rome: FAO, 2019. – 500 p.
2. European Food Safety Authority (EFSA). The 2020 European Union report on pesticide
residues in food // EFSA Journal. – 2022. – Vol. 20, № 3. – P. 1–95.
3. Ware G. W., Whitacre D. M. The Pesticide Book. – 6th ed. – Willoughby, OH: Meister
Media Worldwide, 2004. – 496 p.
4. Aktar M. W., Sengupta D., Chowdhury A. Impact of pesticides use in agriculture: their
benefits and hazards // Interdisciplinary Toxicology. – 2009. – Vol. 2, № 1. – P. 1–12.
160
2-SON 1-JILD FEVRAL 2026 – YIL 1-QISM
ISSN 2181-2160
JIFactor: 9.10
TA’LIM FIDOYILARI
5. Singh B., Walker A. Microbial degradation of organophosphorus compounds // FEMS
Microbiology Reviews. – 2006. – Vol. 30. – P. 428–471.
6. Fantke P., Juraske R. Variability of pesticide dissipation half-lives in plants // Environmental
Science & Technology. – 2013. – Vol. 47. – P. 3548–3562.
7. Wang X., Zhang Y., Chen L. et al. Dissipation and residue of emamectin benzoate in
vegetables and soil // Food Chemistry. – 2014. – Vol. 160. – P. 1–6.
8. Kaushik G., Satya S., Naik S. N. Food processing effects on pesticide residues in vegetables
// Food Research International. – 2009. – Vol. 42. – P. 26–40.
9. Darko G., Acquaah S. O. Levels of organochlorine pesticide residues in dairy products in
Ghana // Chemosphere. – 2008. – Vol. 71. – P. 294–298.
10. Anastassiades M., Lehotay S. J., Štajnbaher D., Schenck F. J. Fast and easy multiresidue
method employing acetonitrile extraction/partitioning and dispersive solid-phase extraction
(QuEChERS) // Journal of AOAC International. – 2003. – Vol. 86, № 2. – P. 412–431.
